Manisa’nın 6. Ve 5.M.Ö asrın ortaları arasında Lidya hakimiyeti altında bulunduğu 546 senesinde Kresus’un (kyrus) tarafından mağlup edilmesinden sonra 2 asırdan fazla müddet boyunca İran hakimiyeti altına girdiği ve Sardes sadraplığına bağlandığı bilinir. M.Ö 333’de İskender bu hakimiyeti sona erdirmiş, Onun ölümünden sonra Selefkiler’in devletine geçmiş. Bunlardan Antiochos 3. 190 M.Ö. senesinde Scipio kumandasındaki Romalılara mağlup olarak Anadolu’yu tahliye etmiş,bununla beraber,Roma hakimiyeti ancak Bergama Krallığı’nın sona ermesine müteakip, katileşmiş, Sylla tarafından serbest şehir haline konulan Manisa, Asya eyaleti dahilinde yer almıştı. Yer sarsıntılarının sık sık zarara uğrattığı Manisa, M.S.17 yılında bu yüzden alt üst olmuş ve İmparator Tiberius tarafından ihya edilmiştir. Şarkı Roma imparatorluğu devrinde bir piskoposluğa merkez olan Manisa, Latin hakimiyeti devrinde gelişmiş fakat asıl ehemmiyetini Sardes’in tahribatından sonra denize daha yakın, bununla beraber korsanların tecavüzlerinin erişemeyeceği bir mevkide bulunmasıyla yani Türk hakimiyeti sırasında kazanmış idi. Saruhan bey, 1305’ten itibaren Manisa’ya kadar olan yerleri fethettikten sonra 1313‘te Manisa’yı zapt etmiş ve Onun kurduğu beyliğin merkezi haline getirmiştir. Manisa bir müddet Saruhan Beyliği’nin Mukadderatına tabi olmuş bu devlet Osmanlıların taarruzuna uğrayarak,topraklarını kaybetmiştir. Fakat Timur’a iltihak eden Hızır Şah,Ankara Muharebesinden sonra Manisa’ya dönerek beyliğini yeniden kurmuştur. Hızır şah bu ikinci beyliği zamanında da rahat durmamış,Şehzadeler mücadelesinde İsa Bey tarafını tutmuş. Bunun Üzerine Çelebi Sultan Mehmet kuvvetleri Manisa’yı kuşatarak zapt etmiş ve hamamda eğlenmekte olan Hızır Şah’ı yakalayarak öldürmüşlerdir. Bu tarihten sonra Manisa Osmanlıların elinde kalmıştır.
Bedrettin Simavi vakasında Yahudi dönmesi Torlak Kemal’in Manisa da isyan ettiğini görüyoruz. Bu isyanı bastırmaya memur edilen Şehzade Murat, Beyazıt Paşa ile Manisa’ya gelerek Torlak Kemal’i yenmiş ve O’nu şehirde astırmıştır. Bu vakadan 5 yıl sonra 1425’de Aydın oğullarından Cüneyt Bey, Manisa ve Havalisine çok zarar vermiş, Akhisar da yapılan savaş sonunda mağlup edilmiştir. Bu tarihten sonra Manisa’da 16. Asrın başına kadar bu vakalar cereyan etmemiş, ancak büyük bir imar hareketi başlamıştır. 16.Asırda Celali İsyanları sırasında Kalender oğlu Manisa üzerine yürüdü ise de kendilerine büyükçe bir para verilmesi sayesinde şehre girmekten vazgeçti. Eşkıyayı takip edemediğinden 1016’da azledilen Aydın Muhassılı Yusuf Paşa, Saruhan köy kasabalarını soymaya hatta Manisa’nın 3,4 saat uzağındaki köyleri vurmaya başladı Ufak kasaba ve köylerden halk, Manisa’ya ve büyük şehirlere göçtü. Osmanlılar Manisa’yı zapt edince, Saruhan sancağı adı altında, Anadolu beylerbeyliğine bağlanmıştı. İlk zamanlarda Karesi ile birleştirilmiş ise de bir müddet sonra tekrar ayrılmış ve bu durum,19.asıra Quadra muhafaza edilmiştir.1811’de Saruhan ve Menteşe sancakları Anadolu Eyaletinden alınarak,yeni teşkil olunan Aydın eyaletine bağlanmış ise de biraz sonra eski haline iade edilmiştir.1249’ (1833) da Anadolu 4 eyalete ayrıldı. Aydın, Menteşe, İzmir ve Saruhan sancakları birleştirilerek, Aydın Eyaleti teşkil edildi. (Manisa mahkeme-i şeriyye sicilleri defteri 233,s.23) 1261 (1845)’de Saruhan Sancağı Karesi Sancağıyla birleştirildi. Merkezi Manisa olmak üzere yeni bir vilayet kurularak Valiliğine İbrahim Saip “Paşa tayin edildi.1263’ (1847) te Manisa Sancağı tekrar Aydın’ (izmir) a bağlanmış, 1922’de müstakil sancak ve 1923’te vilayet olmuştur. 1927’de Saruhan Vilayeti’nin adı, Manisa Vilayeti olarak değiştirilmiştir. Sancağın kazaları, 19.asrın ikinci yarısına kadar aynı kaldıktan sonra, 1866’dan itibaren muhtelif tebeddüllere uğradı.(Salname-i Devlet-i aliye-i osmaniye, 1277, 1284, 1297, 1299 seneleri) Şimdi vilayetin kazaları Akhisar, Kırkağaç, Soma, Turgutlu, Alaşehir, Salihli, Kula, Demirci, Gördes ve Selendi’dir. 1953’te Eşme ilçesi Uşağa bağlandı. 1 Haziran 1954’de Selendi, 1957 ‘de Sarıgöl, 1959’da Saruhanlı İlçe haline getirildi. Bu durumda Manisa İli 13 ilçeye ayrılmıştır. Daha sonra Gölmarmara ve Köprübaşı’nın da ilçe olmasıyla bu sayı 15’e çıkmıştır.Copyright © Selendi Com tüm hakları saklıdır.
|
