|
Cumartesi, 10 Mart 2007 |
EVLİLİK: Genellikle görücü usülü hakim olmakla birlikte, geçlerin bir birbirlerini tanımaları ve ailelerinde olumlu yaklaşımları sonucunda bu tarz evlilikler de yapılmaktadır.KIZ İSTEME- DÜNÜRCÜLÜĞE GİTME: Yapım aşamasındadır. SÖZ KESME: Yapım aşamasındadır.NİŞAN: Nişan eski ananelerine bağlı kalınarak yapılmaktadır. Kız evine, oğlan evi iki kişi gönderir. Buna görücü usulü denir. Görücüler gündüzden kız evine haber gönderir. Biz akşam size dünürcülüğe geleceğiz derler. Eğer kız evi isterse buyrun eder. Akşam yemeğinden sonra oğlan evi iki kişi (özellikle çevrede sözü geçen hatırlı kişilerden)gönderir. Bu kişiler kız evinde biraz oturup hal hatır sorduktan sonra söz alarak kız anne ve babasına “Allah’ın emri,peygamberin kavli ile sizin kızınızı, oğlumuz........’e dünürlüğe geldik.”der. Kız evi de hoş geldiniz,sefalar getirdiniz,Allah’ın emri,peygamberin kavlinin başımız gözümüz üstünde yeri vardır.,Nasip ve hayırlı ise olur,derler. Biz düşünüp taşınalım,vakti iki edelim,denerek kız evine bir düşünme süresi tanınır. Bir başka zaman tekrar oğlan evi kız evinden randevu alarak müsait olup olmadıkları sorulur. Teklife genellikle eğer müspet cevap verilecekse buyurun edilir. Eğer olumsuz sa nasibinizi başka yerden arayın denir. Olumlu olması durumunda kız evine tekrar söz almaya gidilir. Söz almada söz kesinleşir ise oğlan evi hazırlıklı gelir ve bu sırada sözün tatlıları yenir. Bu sırada nişan merasiminin günü kararlaştırılır ve oğlan evinin kıza takacağı takılar belirlenir. Bu iş bazen de bir başka güne bırakılabilir. Nişan günü için oğlan evi tarafından vadedilen takılar(küpe,yüzük,da bilyon,beşi birlik,kol-ye,zincir...gibi)alınır. Kız için oğlan evi alış veriş yaparak hediyelikler ve ihtiyaçlar-(Gelinlik,hediyeler,...)alınır. Oğlan evi kendine en yakın gördüğü,samimi bulduğu bir oğlanı ve ailesine kendisine sadeç eder. Sadeç belirlemeden nişan merasimi olmaz. Sadeç oğlanın nişan ve düğünde en büyük yardımcısıdır. Nişan yeri beraberce kararlaştırılır. Bu,ya evde olur,yada bir salonda yapılır. Nişan akşam yapıldığı gibi gündüz de yapılabilir. Ayrıca nişan da misafirler yemek ikramı da yapılacağından bunun hazırlıkları yapılır. Bu hazırlıklar içinde keşkeklikler hazırlanır. Nişan günü bazı aileler davul-zurna ile nişan merasimini belli eder. Nisan sabahı davul zurnalar çalmaya başlar. Davetlilere verilen süre yaklaştıkça ilk gelen misafir oğlanın sadeci ve ailesidir. Gelen misafirlere yer gösterilir. Misafirlere yemek ikram edilir. Yemekler yendikten sonra nişan yüzüklerinin takılacağı mekana veya alana gidilir. Burada oğlan ve kız herkesin görebileceği bir masaya otururlar. Yüzük takmak için yörenin hatırlı ve saygıdeğer bir kişisi belirlenir. Bu kişi hayırlı olması dilekleriyle yüzükleri takar. Bir imam da hazır bulunanlarla beraber dua ederler. Duadan sonra sesi gür ve anlaşılır biri belirlenir. Bu kişi öncelikle kızın damat ve ailesi ile anne ve babasının akrabalarının kendisine vereceği hediyelik takılarını sesli olarak takarlar. Daha sonra davetlilerden altın,eşya,para gibi takılar herkesin duyabileceği bir sesle ilan edilerek takılır. Takı işlemi merasiminden sonra kız ,oğlan ve ailelerine nişan tebriki yapılır. Oyunlar oynanır. Kız ve damat oynatılır. Özellikle yakınları halay çekerler. Nişan merasimi bitmiş olur.DÜĞÜN:Nişan merasiminin üzerinden kısa süre sonra adet üzerine oğlan evi kız evine ziyaret giderek,bu ziyaret sırasında nişanın eksiklikleri ve benzeri durumların yanında düğün günü için bir ön görüşme yapılır. Bazen düğün günü hemen kararlaştırılır. Bir tarih belirlenir. Bu tarih genellikle güz mevsimi olur. Çünkü bu mevsimde işler biter. Bazende nişan merasimi yerine yüzük takma merasimi yapılarak kısa yoldan düğün yapılır. Her iki durumda da düğün günü kararlaştırıldıktan sonra hazırlıklar başlar. Bu hazırlıklar arasında Misafirlere verilecek yemeklerin hazırlanması,düğün ekmeğinin fırınlardan çıkarılması,evlenen çiftlerin evinin hazırlanması ,resmi nikahların kıyılması. gibi. Düğün genellikle Cuma günü akşam başlar. Oğlan sadeci bu akşam oğlan evine gelir. Oğlan evinde sadeç genellikle davul zurna eşliğinde karşılanır. Bu sırada sadecin aileside bulunur. Cuma akşamı gerek kız evine gerekse oğlan evine akraba ve komşular gelirler. Davet yapılırken ciğer yemeğe davet edilir. Gelen misafirler yemeklenir. Bu akşama ciğer yenmesi denir. Cumartesi sabahı düğün evi aşçıları akşama gelecek olan misafirlerin yemeklerinin hazırlıkları yapılır. Sadeç bu hazırlıklarda hep ön plandadır. Cumartesi günü öğleden sonra kız evinin uzaklığına göre kız evine KINACI olarak oğlan sadeci ve ekibi kız evinde pazar günü gelin alınıp dönünceye kadar yardım etmek üzere yola çıkar. Kız evine varır. Kız evine kınacı olarak gidenler buraya akşam kına gecesinde kadınlara sürmek üzere kına ve misafirlere dağıtılmak üzere çerez götürür. Oğlan evinin davul zurnası eşliğinde bir grupla kız evine varılır. Bu varış sırasında mahalli halk oyunu oynanır. Davulcu ve zurnacılarla bir grup geri dönerken kız evinde hezimet etmek üzere oğlanın sadeci ve ekibi kız evinde kalır. Davulcular oğlan evine geri döner dönmez akşama doğru sadeç taraflarıyla birlikte komşu ve akrabaların yaptığı baklava sinilerini toplamak üzere çıkarlar. Siniler sadeç ve ekibi tarafından oyun ve eğlencelerle davul zurna ile akşama kadar toplanır. Bu sırada Türk bayrağını tutan biri de sürekli bu gezi sırasında ve gelin almaya giderken bayrağı taşır. Bayrağı taşıyan bayrak direğinin başına takılan elma ve mendili alır. Kız evinde akşam yemeği için yardımlar yaparlar. Akşam yemeği kız ve oğlan evinde gelen misafirlere yedirilir. Kız evinde eskiden kızın çeyizleri sergilenirdi. Gelenler genellikle kıza hediyelik eşyalar getirirler. Bu eşyalar da kızın çeyizine katılırdı. Bu hediyeleşme oğlan evine de getirilmeye başlandı. Hediyelerin sadece eşya değil muhtelif türde olmaktadır. Yemekler yedikten sonra:
Kız evinde KINA AKŞAMI dediğimiz bu akşamda kadınlar arasında gelinlik kıza kına yakılır. Bu kına yakma işi usta bir kişi tarafından hüzünlü bir lisan ve müzikle def eşliğinde yapılır .Diğer kadınlar da buna eşlik eder. Gelin kız kına havasıyla ağlatılır. Bunun yanında yakınlar ve bayan akrabalar da ağlar. Kına işlemi kadınlar arasında yapılırken erkekler orasında da kınacı olarak gelen erkek temsilci üzerinde şakavari bir şekilde oyunlar ve eğlenceler yapılır. Kınacı olarak giden bayan da aynı şekilde bayanlar arasında kına yakma işleminden sonra şakadan zora sokulmaya çalışır. Kınacı olarak gelen erkek ve bayan bu şakadan kurtulmak için genellikle misafirlere dağıtmak üzere lokum ve benzeri çerez aldırtılır ve dağıtılarak kurtulur. Eski zamanlarda oğlan evinde de kız evine giden kınacının akıbetinin merakı konuşulur. Çünkü bazen bu şakalar ağır olmaktaydı. Bazen erkekleri öküzlerin koşulduğu boyunduruğa koşarlardı. Göle atarlardı vb.. Erkek evinde Cumartesi akşamı genellikle oyun ve eğlence hakimdir. Bu eğlenceler arasında meydan ocağı yapma,kül atma oyunu, gibi oyunlar oynanır. Her yöreye ait değişik uygulamalar vardır. Bunlar bir kaç yöreye ait uygulamadır. Cumartesi akşamı gelen misafirler oğlan evinde davul zurna ile karşılanır. Bu karşılama sırasında kara düğüncü diye tabir edilen bir oyun işin içine girer. Genellikle misafirler köylerde gece karanlıklarda geldiği için hava kararınca gelen kişiler kendini davulcunun karşılaması için tabanca veya tüfek patlatarak geldiğini belli eder. Bu geliş gece olunca gelen misafirler Davulcuyu şaşırtmak için tüfeği değişik yerlerden patlatarak onun bir orya bir buraya gitmesi oyununu zevkle yaparlardı. Misafirler oğlan evine ulaştığında davul zurna eşliğinde oynatılarak konağa alınır. Konağa oturduğunda bazı yörelerde davulcu kendini karşılama ücreti olarak bahşiş almak için davulu odanın ortasına koyarak bahşişini şakayla karışık almaya çalışılır. Bu muhabbette düğünün ayrı bir tadı olur. Oğlan evinde Cumartesi akşamı genellikle oyun ve eğlence ağırlıklı olur.
Pazar sabahı komşu ve misafirler tekrar (oğlan)düğün evine gelirler. Gelin almaya bazen araçlar kiralandığı gibi bazıları da gelen misafirlerin ve komşuların araçlarıyla giderler. Gelin getirmek için de özel bir araç süslenir ve hazırlanır. Eskiden genellikle köylerde deve,at gibi vasıtalarla gelin ve çeyizler getirilirdi. Son zamanlarda çeyizler bazı ailelerde Cumartesi günü getirilip döşeniyor ve hazır ediliyor. Kız evinin durumu ve uzaklığı bu farklılıkları belirliyor. Genellikle “KIZ EVİ,NAZ EVİDİR” tabiri kullanılması bu yüzdendir. Genellikle işler kız evine sorularak onun onaylamasından sonra uygulanır. Kız evinin uzaklığı ve durumuna göre komşu ve misafirlerle araç ve vasıtalarla gidilir. Giderken hala bazı yörelerde olmakla birlikte eskiden daha yaygın olan Devşirmeci bulunur. Bunlara bazı yörelerde hey heyci de denir. Seyman başı deyiş okuyarak gelin almaya gidecekleri Türk bayrağı altına toplar. Toplanma uzak olan yerler için araçlarla,(eskiden at ve devlerle) gidilir. Kız evine yakın bir yerde duruma göre araçlardan inilir. Seyman başı kız evine yaya olarak değişler söyleyerek davul zurna eşliğinde seyman ve oyun havaları içinde varılır. Kız evi önünde oyunlar oynanır. Bu sırada gelin kız annesi ve kardeşleri tarafından helalleşir,vedalaşır. Oğlan kardeşi tarafından beline kuşak bağlanır. Yine seyman başı deyişle kızı ister ve gelin almaya gidenleri deyişle davul zurna eşliğinde toplar. Gelin ata veya araca bindirilirken dua edilir. Gelin arabaya bindikten sonra vedalaşılırak seyman başının uygun deyişleriyle oyun havaları içinde sevinçle kız evinden ayrılır. Oğlan evine geri dönüldüğünde kız at veya araçtan inmeden deyişçi “İnme gelin inmeeee. Kuzulu koyun ,buzağılı bir inek,tarla,...vb inme.... “diyerek deyişleme söylenir ve her deyişlemede arkadan orada bulunanlar he,hey diye onu tastik edercesine bağırırlar. Gelin araçlardan dua ile indirilir. İnme sırasında atın terkibasının altında veya aracın önünde kurban kesilir. Kurban kanı bazen alnına sürülür. Bazen üzerine bastırılır. Gelin eve girerken kapıya yağ sürülür ve gelinin kucağına çocuk verilerek uğur getirmesi ve hayırlı çocuğu olması için sağından verilen çocuk soldan alınır. Gelin eskiden oğlan evinde araçtan indirililirken gelinle birlikte gelin kızın samimi kız arkadaşından iki kişi(düğüşler)onu yalnız bırakmaz berberinde gelir. Gelin araçtan inerken bazı yerlerde kolundan bu kişi tutarak indirir ve oğlan evine çıkarır. Bazı yerlerde de gelin arabasına damatla beraber oturur yüne onu eve damat çıkarır. Pazar akşamı sadeç oğlanı psikolojik olarak hazırlar. Gelin o gün oruç tutar. Oğlan ve sadeçle birlikte akşam yemeği gelinle yenir. Yatsı namazından sonra imamla birlikte gelin odasında gelin kızla birlikte gelen dünüşlerden biri kızın ve oğlanın annesi ve babasını temsilen de birisi olmak üzere iki şahit huzurunda imam nikahı kıyılır. Nikah kıyıldıktan sonra gelinle damat sadeç ve oradaki yakınları tarafından şaka yumruklarıyla gerdeğe salınır. Gerdek sırasında gelin veya damat hangisi önce biri diğerinin ayağına basarsa o diğerine sözünü geçireceği inacını taşıyan bir gelenek vardır. Bu gelenek artık son zamanlarda uygulanmamaktadır. Gerdek gecesi yenmek üzere gelin kızın annesi tarafından hazırlanan çerez ve özenle hazırlanan özel yiyecekler yenir. Sabah gelin yatağına para bırakılır. Bu yatağı kaldıran parayı alırdı. Sabah kalkınca orada olanlardan oğlanın annesi ve babası başta olmak üzere dünüşler ve yaşlı komşular ile sadecin annesi ve babasının evi damat ve oğlan tarafından ziyaret edilerek eli öpülür. El öpme sırasında geline hediyeler takdim edilir. Bu hediyeler genellikle eskiden örme çoraplar,kuşak,mendil. sarık vb... olurdu. Şimdi bu hediyeler duruma göre değiştiği gibi el öpmelere ve bu kadar ayrıntılı merasim yapılmamaktadır. Bir hafta sonra veya bir kaç gün sonra gelin kız annesinin evine oğlanın ailesi tarafından barıştırmaya götürülür. Hediyelerle gidilen bu ziyaret daha sonra karşılıklı hale gelir. Son zamanlarda yukarda anlatılanların dışında çok değişik düğün örnekleri yaşanmaktadır. Bu anlatımlar genellikle yakın tarihimize ve geçmişimize dayanmaktadır.SÜNNET : Yapım aşamasındadır. Her hakkı "Her Yönüyle Selendi" kitabına aittir. İzinsiz kopyalanamaz.
|