Turkiye'nin haberlesme uydulari yorungeden cikma tehlikesi ile karsi karsiya
Uydulari yorungede tutan yer istasyonu, depremde hasar gormesi durumunda devreye girecek yedeginden sadece 40 km uzaklikta. Yikici bir depremde iki istasyon hasar gorurse, 1,5 milyar iki uydu kontrolden cikip kaybolacak.
Ankara'da meydana gelen deprem, skandal boyutunda bir hatayi ortaya cikardi. Turksat uydularinin kontrol merkezi ile bu kontrol merkezinin her hangi bir nedenle devre disi kalmasi durumunda devreye girecek yedek yer istasyonunun, birbirine cok yakin kuruldugu ortaya cikti. Golbasi'ndaki uydu yer istasyonu, depremin merkez ussune 15 km uzaklikta, yedek istasyon ise asil istasyona 40 kilometre uzaklikta. Her iki istasyonun devre disi birakacak kadar buyuk depremde, Turkiye'nin gozbebegi 3 uydu uzayda kaybolma riskiyle karsi karsiya.
BALA'YA 15 KM UZAKLIKTA
Bayramin birinci gunu meydana gelen ve merkez ussu Bala olan 5.7 buyuklugundeki deprem, Turksat uydularinin uzayda pamuk ipligine bagli oldugunu gosterdi. Golbasi'nda bulunan uydularin kontrol edildigi Turksat Ana Yer Kontrol Istasyonu, Bala'ya sadece 15 kilometre uzaklikta bulunuyor ve depremde zarar gormedi. Ancak daha buyuk depremde, ana istasyon ile 40 kilomerte uzakliktaki Ortadogu Teknik Universitesi (ODTU) kampusunde kurulan yedek yer istasyonunun ayni anda zarar gormesi halinde, uydular kontrol edilemeyecek ve yorungelerinden cikacak.
Uzayda uydusu bulunan ulkeler, deprem, firtina gibi dogal afetler ile yangin, ariza, sabotaj ve terorist saldiri gibi nedenlerle asil kontrol istasyonu ile yedek istasyonu farkli sehirlerde kuruyor.
UYDULARLA BAGLANTI KOPARSA
Turkiye ise Turksat uydulari icin iki istasyonu da Ankara'da kurdu. Son Bala depremi, Ankara'da meydana gelecek daha siddetli ve yikici bir depremde her iki istasyonun devre disi kalabilecegini ortaya koydu. Siddetli bir depremde uydularin kontrolden cikmasiyla, en cok ihtiyac duyulan bir anda haberlesme felc olacak. Ustelik Turkiye toplam degeri 1.5 milyar dolarin uzerindeki uydularini da kaybedecek. Cunku yer kontrol istasyonu ile uydu arasindaki iletisim 48 saat sureyle kesildiginde, uydularla iletisim bir daha kurulamiyor ve uydular kayboluyor.
KONYA'YA TASINACAKTI
Kurulusundan bu yana gecen 13 yilda uydularin ana yer kontrol istasyonu ile yedek yer kontrol istasyonunun ayni sehirde olmasi zaman zaman elestirildi. Her iki istasyonun etkilenecegi deprem gibi dogal afette uydularin tamamen kaybedilecegi uyarisinda bulunan uzmanlari, dikkate alan kamu sirketi Turksat A.S. ODTU yonetimi ile yasanan sorunlarin ardindan yedek istasyonun Konya'ya tasinmasi icin planlama yapti ancak bu proje hayata gecirilemedi.
Hatalar zinciri 1B ile basladi 3A'da suruyor
Turkiye'nin ilk uydusu Turksat 1B, 11 Agustos 1994'te uzaya gonderildi. Uydu yer kontrol merkezi icin ise Ankara'nin 40 kilometre guneyindeki Golbasi ilcesi belirlendi. Yer istasyonunun dogal afetlerden zarar gormesi ya da arizalanmasi durumunda devreye girecek yedek istasyonu ise ODTU kampusu tercih edildi. Turksat 1B'nin omrunu tamamlanmasindan sonra uzaya gonderilen haberlesme uydulari Turksat 1C ve Turksat 2A icin de yer kontrol merkezleri ile yedegi ayni yerde kuruldu. Yapimi suren ve gelecek yil uzaya gonderilmesi beklenen Turksat 3A'nin da yer kontrol merkezi Golbasi'ndaki mevcut merkeze, yedek kontrol merkezi ise ODTU'ye kurulmaya baslandi. Rektorluk, istasyonun kurulmasi icin sit alani oldugu gerekcesiyle izin vermedi ve kisa sureli bir kriz yasandi. Ancak taraflarin anlasmasiyla 3A'nin yedek kontrol merkezi de ODTU'ye kurulmus oldu.
Ankara'dan 200 km uzaklikta olmali
Tehlikeye dikkat ceken bazi uzmanlar, daha onceki ongorulerin aksine Ankara'nin da deprem kusaginda yer aldigini, bu nedenle ana ve yedek yer kontrol istasyonlarinin Ankara'da bulunmasinin buyuk bir hata oldugunu soylediler. Uzmanlar, iki istasyon arasindaki mesafenin 40 kilometre olduguna isaret ederek, Bu sartlar altinda ODTU'deki istas-yonun yedek istasyon olma ozelligi yoktur dediler. 13 yildir devam eden hatanin duzeltilmesini isteyen uzmanlar, yedek yer kontrol hizmetinin Ankara'dan en az 200 kilometre uzaktaki bir yere kurulmasini istediler.
Istasyonlar, dogru yorungede tutuyor
Ankara'da bulunan ana ve yedek yer kontrol istasyonlari yuksek seviyede guvenilir ve yedeklilige sahip antenler, elektronik duzenekler, veri isletim sistemi, elektriksel guc kaynagi gibi ekipmanlar ile uydularin yorungelerinde tutulmalarini sagliyor. Istasyonlar Turksat uydularinin iyi bir konfigurasyonda korunmasini temin maksadiyla gozlem ve kontrol hizmetlerini sagliyor. Uydular ile haberlesme, Ana Yer Kontrol Istasyonlarinda bulunan 11 ve 9 metrelik antenlerle, yedek istasyonda ise 9 metrelik anten ile gerceklestiriliyor. Bu antenler firlatma ve yorungeye yerlestirilme evrelerine katilmaya imkan sagliyor.
HAMDI ATES-YENI SAFAK
