« : Eylül 25, 2006, 07:57:59 ÖÖ » |
|
umutzi
|
HAYYAM (Ebul Feth Ömer bin Ibrahim; Ömer Hayyam da denir), iranli Sair ve bilgin (Nisapur 1044.ay.y 1123/1136). Hayati, gençlik yillari kesinlikle bilinmiyor. Elde bulunan eserlerinden, hayatiyla ilgili olaylari anlatan bazi kitaplardan, felsefe, matematik ve astronomi konularinda çalistigi, bu alanlarda düzenli bir ögrenim gördügü anlasilmaktadir. Hayyam ("Çadirci") takma adini, atalarinin çadircilik yapmalari yüzünden aldigi söylenir. Ömer Hayyam, zamaninda daha çok bilgin olarak ün kazandi. Iran'in, Selçuklular yönetiminde oldugu bir zamanda yetisen Hayyam, Horasan ülkesindeki büyük Sehirleri, Belh, Buhara ve Merv gibi bilim merkezlerini gezdi, birara Bagdat'a da gitti. Zamaninin hükümdarlarindan, özellikle selçuklu sultani Meliksah ve Karahanlilardan Semsülmülk'ten büyük yakinlik gördü. Saraylarinda, meclislerinde bulundu. Residüddin'in "Cami-üt-Tevarih" adli eserinde anlattigina göre Nizamülmülk ve Hasan Sabbah, Ömer Hayyam ile okul arkadaslariydilar.
Gerek Hayyam'in zamaninda, gerek sonarki çaglarda yazilan kaynaklarda çaginin bütün bilgilerini edindigi, o alanlarda derin tartismalara girdigi, fikih, ilahiyat, kiraat, edebiyat, tarih, fizik ve astronomi okuttugu yazilidir. Ebu'l Hasan Ali El-Beyhaki onun çok bilgili bir kimse oldugunu, fakat müderrislik hayatinin pek basarili olmadigini bildirir. Ayrica Zemahseri ile uzun boylu tartismalara giristigini, onun derslerine bile devam ettigini, Zemahseri'yi, bilgi bakimindan begendigini yazar.
Hayyam'in fizik, metafizik, matematik, astronomi ve siir konularinda degisik eserleri vardir. Bunlar arasinda Ibni sina'nin Temcid (Yücelme) adli eserinin yorum ve tercümesi de yer alir. Zamaninda, bir bilgin olarak ün kazanan Ömer Hayyam'in edebiyat tarihindeki yerini saglayan, sonraki yüzyilarda da dogu islam dünyasinin en büyük Sairlerinden biri olarak anilmasina yolaçan Rubaiyat'idir (Dörtlükler). Ömer Hayyam, iran ve dogu edebiyatinda rubai türünün kurucusu sayilir. Sonralari aralarina baskalarinin eserleri de karsian bu rubailer iki yüz kadardir. Hayyam, oldukça kolay anlasilan, yumusak, akici, açik ve seçik bir dil kullanir. siirlerinde gerçekçidir. Yasadiklari, gördüklerini, çevresinden, zamanin gidisinden aldigi izlenimleri yapmaciga kapilmaksizin, oldugu gibi dile getirir. Ona göre, gerçek olan yasanandir, dünyanin ötesinde ikinci bir dünya yoktur. Insan, yasadikça gerçektir, gerçek ise yasanandir. En sasmaz ölçü akil ve sagduyudur. insan bir akil varligidir. Gerçege ancak akil yolu ile ulasilabilir.
Onun siirinde zamanin haksizliklari, softaliklari, akil almaz saçmaliklari ince, alayli, igneleyici bir dille yerilir. Dörtlüklerinin konusu ask, sarap, dünya, insan hayati, yasama sevinci, içinde bulundugumuz geçici dünyanin tadini çikarma gibi insanla yogun bir baglanti içinde bulunan gerçek eylem ve davranislardir. Siirlerinde isledigi konulara, çokluk felsefe açisindan bakar. Ask, sevinç, hayatin tadini çikarma, Hayyam'a göre vaz geçilmez insan duygularidir, insan hayatinin ana dokusu bunlarla örülüdür. Bazi dörtlüklerinde filozofça derin bir sezgi, açik ve seçik bir insan severlik duygusu, gösteristen, asiriliktan uzak bir yasama anlayisi görülür. Hayyam kendisinden sonra gelen pek çok sairi etkilemis, rubai alaninda tek örnek olarak benimsenmistir. Bati ülkelerinde adina bir çok dernek kurulmus, rubaileri bütün bati dillerine, bu arada birçok defa Türkçeye Rubaiyat-i Hayyam, Hayyam'in Rubaileri, Ömer Hayyam ve Rubaileri, Dörtlükler adi altinda tercüme edilmistir.
|
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
|
|
« Yanıtla #1 : Eylül 25, 2006, 07:58:53 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Dünyayı süslediler, bir şey kalmadan.
Bu süslere inanma, akıl olmadan.
Giden de çok dünyadan, gelen de ama;
Sen payını al ondan, seni almadan! .
Ömer Hayyam
|
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #2 : Eylül 25, 2006, 08:00:14 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Temiz bir can gelmiş; ne toz, ne toprak.
O dünya konuğuna, burda iyi bak.
Otur, biraz sohbet et; sabah şarap sun;
Birazdan diyecek ki: Sonrası; yasak!
|
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #3 : Eylül 25, 2006, 08:00:51 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Yıldız ve ay her zaman gökte olacak.
Saf şaraptan iyiyi sanma bulacak.
Şarap satan insana ben çok şaşarım,
Satıp, ondan güzel bir mal mı alacak? |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #4 : Eylül 25, 2006, 08:01:24 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Dünyada bir gün bile rahat değildim.
Varlığımda bir sevinç, bir tat değildim.
Çok öğrencilik ettim dünyada ama;
Ben ki işimde henüz üstat değildim! |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #5 : Eylül 25, 2006, 08:02:11 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Şarap ile eğlence, aşığım benim.
Küfürden, dinden kaçmak; ışığım benim.
Dedim: Ey gelin dünya, başlığın nedir?
Dedi: O güzel gönlün, başlığım benim! .
|
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #6 : Eylül 25, 2006, 08:04:02 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Olamıyorsan Mecnun Leyla'dan ırak
Seni sende, dünyayı dünyada bırak.
Aşk yolunda yürüme izni çıkarsa,
Yürümeli gözsüz ve dilsiz bir çırak! |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #7 : Eylül 25, 2006, 08:05:42 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Tekke hâlsiz, medrese sözsüz yaşamaz.
Aşkın gücünü ne hâl, ne söz aşamaz.
Müftünün ve hatibin kralı gelse;
Aşkın mahkemesinde hiç konuşamaz! |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #8 : Eylül 25, 2006, 08:06:18 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Gönül, aşk ve sevgiyle yoğrulmaz ise,
Ne cami paklar onu, ne de kilise.
Ama aşk kitabında adı olanlar,
Cennet ve cehennemden hürdür isterse! |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #9 : Eylül 25, 2006, 08:06:58 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Temizdir benim aşkım, sudan berraktır
Bu aşk oyunu bana helâldir, haktır
Hep şekil değiştirir ellerin aşkı,
Şu aşkımda en küçük fark bile yoktur!
|
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #10 : Eylül 25, 2006, 08:07:29 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Aşk ki gerçek değilse, tutkusu olmaz.
Ateşi köze döner, kokusu olmaz.
Aşık olan gün, gece, ay ve yıl yanar;
Güneş, ışık, rahat ve uykusu olmaz. |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #11 : Eylül 25, 2006, 08:08:04 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Eyvah ki; aşksız gönül dinden sayılmaz!
Yanmazsa aşkla o, gönülden sayılmaz!
Sevmeden geçirdiğin bir günün varsa;
O gün boşa geçmiştir, günden sayılmaz!
|
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #12 : Eylül 25, 2006, 08:08:42 ÖÖ » |
|
umutzi
|
İnci ateşi usta dalgıçla söner,
Usta dalgıçta elbet olmalı hüner,
Malı yârin elinde, canı avuçta
Dibe giderken başı ayağa döner! |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #13 : Eylül 25, 2006, 08:09:24 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Ne kazandım dünyadan? Sorulunca: Hiç.
Şu kısacık yaşama sarılınca? : Hiç.
Yanan neşe mumuyum, üzme boşuna;
Cem elinde kadehim, kırılınca: Hiç. |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #14 : Eylül 25, 2006, 08:10:04 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Kimse emin değil ki şafaktan tekrar.
İste; gelsin, gül renkli şaraptan tekrar.
Sen altın değilsin ki, hey aptal herif;
Gömüp de çıkarsınlar topraktan tekrar! .
|
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #15 : Eylül 25, 2006, 08:10:40 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Kalıbımı şu topraktan söktüler,
Kötülükler toprağıma çöktüler,
Bundan daha iyi olamam, çünkü;
O potadan beni böyle döktüler! |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #16 : Eylül 25, 2006, 08:11:17 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Gül yüzlünün kalbini eğmek istersen,
Dikene de razı ol, değmek istersen.
Yüz parçaya bölünmüş tarağa bir bak;
O güzelin saçını sevmek istersen! |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #17 : Eylül 25, 2006, 08:12:03 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Erenlere hizmet et, ermişlikten ayrılma.
Namaz kıl ve oruç tut, delilikten ayrılma.
Sözün en doğrusunu, dinle Ömer Hayyam'dan:
Şarap iç, yol kes ama; iyilikten ayrılma! |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #18 : Eylül 25, 2006, 08:12:40 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Gönlün temiz mi hocam, kanıtın var mı?
Gösterişten başka bir anıtın var mı?
Hırkan, seccaden tamam; yarın sorunca;
Tanrı'ya vermek için yanıtın var mı? |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #19 : Eylül 25, 2006, 08:13:30 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Beni, toprak ve sudan kazdı; benim suçum ne?
Dokuduğu ipek, çul, sazdı; benim suçum ne?
İyi, kötü yaptığım her şeyi ve her sözü
Bu alnıma kendisi yazdı; benim suçum ne? |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #20 : Eylül 25, 2006, 08:14:41 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Tanrım; bu güzel yüze vermişsin emek,
O sümbülü koklamak, saçın' ellemek.
Sonra da ona bakma, dersen, anlamı:
Dolu kadehi ters tut, hiç dökme demek! |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #21 : Eylül 25, 2006, 08:15:27 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Avcı yemi koydu ve bekledi sonra,
Avına Adem adı ekledi sonra,
Dünyada iyi, kötü her şeyi yapıp;
Suçu hep başkasına yükledi sonra! |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #22 : Eylül 25, 2006, 08:15:59 ÖÖ » |
|
umutzi
|
O gün Felek atına eğer vurdular.
Göklere de süs diye yıldız kurdular.
Orda verdi payımız' kader divanı;
Düşen günahı burda, bizden sordular |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #23 : Eylül 25, 2006, 08:16:46 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Her gün her gece içmek, bitmeli; tövbe!
Dolu kadehi artık itmeli; tövbe!
Tam şimdi gül zamanı, her yer gül olmuş;
Tanrım; artık tövbeye etmeli, tövbe! |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #24 : Eylül 25, 2006, 08:17:22 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Sünneti, farzı fazla kafana takma,
Ekmeğinden yoksula verdin bir lokma.
Dostu ve gönlü hoş tut, kötülüğü kov;
Şarap ver; cennetliksin mutlaka, korkma! |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #25 : Eylül 25, 2006, 08:22:50 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Derler: Aşık ve sarhoş cehennemlik olacak!
Bu söz ki gönüllere sanma korku salacak.
Giderse cehenneme tüm aşık ve sarhoşlar;
Küçük yapın cenneti, yarın bomboş kalacak |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #26 : Eylül 25, 2006, 08:36:14 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Yetmişiki millet ve o kadar din buraya,
Benim milletim yalnız aşkla girer sıraya.
Nedir kâfir, müslüman; nedir o sevap, günah?
Amaç Sensin, bunları Sen de sokma araya! |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #27 : Eylül 25, 2006, 08:37:24 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Dünyayı kim günahsız bilirmiş, söyle!
Yaşayan mutlak günah alırmış, söyle!
Ben kötülük edince, Sen de edersen;
İkimizin ne farkı kalırmış, söyle! |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #28 : Eylül 25, 2006, 08:37:58 ÖÖ » |
|
umutzi
|
Ben giderken binlerce yola tuzak kurarsın,
Yürü dersin, ayağa; kola tuzak kurarsın,
Senden habersiz olmaz, bu dünyada hiçbir şey;
Sonra da asi dersin, kula tuzak kurarsın! |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
« Yanıtla #29 : Eylül 25, 2006, 08:59:33 ÖÖ » |
|
umutzi
|
İsyan edip, karşında duracağım; nerdesin?
Karanlığı, ışığa yoracağım; nerdesin?
İbadete karşılık, cenneti alacaksam;
Bağış mı, ticaret mi; soracağım; nerdesin? |
|
|
|
|
Logged
|
HEPİMİZ İNSANIZ...AZICIK AR DUYGUMUZ VARSA
|
|
|
|
