seyman
|
EZÂNÎ (GURÛBÎ ) SAAT NEDIR?
Bir gün; dünyânın, kendi mihveri (ekseni) etrâfında saat ibresinin aksi yönünde bir kere döndüğü süredir. Dünya bu dönüşünü 24 saatte tamamlar. Bir gün; bir gece ve onun gündüzünden ibarettir.
Günün başlangıcı ise kabullere göre değişiklik gösterir. Müslümanlar, rasat edilmesi kolay olan güneşin batış ânını günün başlangıcı olarak kabul etmişlerdir. Akşam ezanı vakti girince başlayan ve müteakip akşam ezanına kadar süren güne ezânî (gurubî, alaturka, şer’î) gün denir. Bölgenin en yüksek noktasından bakıldığında güneşin üst kenarının ufukta kaybolduğu an, bu vakit girer ve saatler 12.00’ye (sıfıra) ayarlanır. Buna göre ayarlanan saate, akşam ezânı devamlı saat 12.00’de okunduğundan, “ezânî saat”, güneşin batışı esas alındığından; “gurubî saat”, Müslüman Türkler kullandığından; “alaturka saat”, dînî mahiyeti olduğundan dolayı da; “şer’i saat” denilmiştir.
Günümüzde günün başlangıcı, gece saat 12.00 olarak kabul edilmiştir. Buna göre gece saat 12.00 olduğunda gün biter. Ertesi gün başlar. Buna da vasati gün ve buna göre ayarlanan saate de vasatî saat denir. Milletimiz bu saat; “alafranga saat” ismini vermiştir.
Eskiden büyük câmilerimizde bulunan muvakkithânelerde astronomiye vâkıf olup namaz vakitlerini hesaplayan “muvakkit”ler bulunurdu. Ezân, muvakkitlerin gözlem ve hesaplarına göre okunur, müslümanlar da saatlerini her gün ona göre ayarlardı. Köy hocaları da ilm-i hey’et öğrenerek vakitleri hesaplamayı öğrenirlerdi. Köylerde de bunların yaptığı hesaplara göre akşam ezânı okunur ve saatler 12.00’ye ayarlanırdı. Bugün radyolar vâsıtasıyle verilen saat ayarı o zaman ezânla bildirilirdi.
Şimdi kullandığımız vasatî saate göre hesaplanmış namaz vakitleri takvimlerde yazılıdır. Bu vakitlere göre güneş battığı zaman, yâni akşam ezânî okunduğunda saat 12.00’ye getirilir ve hergün bir evvelki güne göre güneş kaç dakika erken batıyorsa o kadar ileri, kaç dakika geç batıyorsa o kadar geri alınırsa, saatimiz gurûbî (ezânî) saat olmuş olur. (İLA 151)
2006.12.01 Tarihli Fazilet TakvimiGösterim: 840
|
