Mehter Duası:
Allah Allah, Celilii'l-cebbâar, Muinü's-settâr Hâliku'l-leyli ve'n-Nehâr, lâyezâl, zü'l-celâl, birdir Allah! Ânın birliğine. Resul ü Enbiyâ Peygamberimiz Cenâb-ı Ahmed-i Mahmud-u Muhammed Mustafa (bütün efrâd elleri göğsünde olmak üzere rükûa gelir gibi eğilirler, padişah geldiği zaman ise sadece baş eğer, daha fazla eğilmezler) Âl-i evlâd-ı Resul-ü Mücteba imdâd-ı ruhâniyetine! Pîrân, mürşidin, aşıkîn, kur'agerîn, vasilin, hamele-i Kur'ân, güzeştegân, ehl-i imân ervahına, avni inayetine! Halifetü'l-İslâm es-sultân İbni's-Sultan bil-cümle İslâmın nevât ve seâdet ve selâmetine, pirler, erenler, üçler, yediler, kırklar, göçenler, demine devrânına "Hû" diyelim "Huuu" denildikten sonra; bütün mehter takımı, davul ve zilleri şiddetli vurarak dokuz defa "Hû" çekerlerdi. Sonunda da üç defa kös vururlardı....
 
Mehterin kendine has bir yürüyüşü vardır. Üç adımda bir durur, yarım sağa ve yarım sola dönerdi.Yürüyüş esnasında mehter efradı, hep bir ağızdan, "Rahim Allah, Kerîm Allah" derlerdi...Mehter takımının yürüyüş nizamında merasime iştirak şu sıraya göre tertip edilirdi. Önde çorbacıbaşı unvanını taşıyan ve başında "üsküf bulunan mehterân bölüğü komutam, onun arkasında sol tarafta zırhlı muhafızı ile birlikte yeşil sancak, ortada istiklâl alâmeti olan ak sancak, sağ başta ise zırhlı muhafızı ile birlikte kırmızı sancak bulunurdu. Sancakların arkasında ise üçerli koldan üç sıra hâlinde dizilmiş dokuz tuğ gelirdi. Sağ tarafta kırmızı sancağın arkasında ise. Yeniçeriler tarafından taşınan "hücum tuğu" yer alırdı. Tuğlardan sonra ortada mehterbaşı bulunurdu.
 
Mehterbaşından. sonra ise sıra ile; mehterin iki katı adedince çevgenler (okuyucular), zurnazenler, boruzenler, nekkareler, zil-zenler ve davul çalanlar gelmekteydi. En arkada ise bir at sırtında taşınan kös bulunmaktaydı.
Mehter Harp Duası (Harp Gülbankı):
Euzubillâh, Euzubillâh... Hûda'ya şükr-i bîhad, lâi-lâhe illallah! El-melikü'1-Hakku'l-mülân! Muhammedü'r -Resulullah, Sadıkü'l-Va'dül emin! İnnâ Fetahnâ leke fethan mübinâ ve yensurekallâhu nasran azîzâ! Ey padişah-ı halifetullah, el-islâmu aleyke avnullah! Sensin haris-ı dîn-i mübîn, harîs-i Şeriatullah! Uğrun açık olsun ey Padişahım Emr-i ikbâlin mecid! Hûda kılıcını keskin eylesin, nur-ı şan satvetine gün gibi medît! Rûh-ı pâk-ı Fahr-i âlemi hoşnut etsin, Hak gazay-ı ekberin etsin mübarek ve saîd...Takımın içinden evvelce seçilmiş dik ve güzel sesli biri tiz perdeden: "Nasrunminallahi ve fethün karîb. Ve beşşiri'l-mü' mın'ın" âyetini okur. Üç defa "Allah" diyecek kadar dururdu. Sonra bütün âletlerle beraber davullar ve kösler hafif vurarak ve devamlı teramole yaptığı sırada hep bir ağızdan "Allah Allah" deyince susarlar, gülbank devam ederdi."Eli kan, kılıcı kan, sinesi üryan, ciğeri püryân. Meydan-ı şehadette Allah yoluna revân. Gazay-ı şühedâya Cemal-i Hak görünür ayan. Kahrımız, gazabımız düşmana ziyan!Ya Rahman! Denilerek eyyam-ı âdiye gülbankin-deki "Resul-i Enbiya" kısmına geçilir ve aynı şekilde "Hu diyelim Hu!" diyerek bitirildi.Sonra, bazen "Yektir Allah", bazen de "Ya Fettâh" diye haykırırlar ve baş eğerek geriye döner ve dağılırlardı...
 
Mehter konserleri "Vakt-i sürûr-u sefa": Mehterân daire seklinde nevbet nizâmını teşkil ederler, nekkarezenlerin oturup, diğerlerinin ayakta durma-sıyla da hilâl görünümü verirlerdi. Kösler hilâlin orta ilerisine konurdu. İçoğlan başçavuşu, mehter faslı başlamadan önce daireden çıkarak ortaya gelir ye:"Vakt-i sürûr-u sefa, Mehterbaşı Ağa! Hey! Hey!" diye bağırırdı. Bu sırada hazır bulunanların dikkatlerini çekmek için nakkarelerle, sofyan usûlünde üç tempo atılırdı. Nakkareler çalarken de, mehterbaşı Ağa mehterin önüne gelir:"Merhaba ey mehterân!" der ve sağ elini göğsüne koyarak mehteri selâmlardı. Mehterân da hep beraber sağ ellerini göğüsleri üzerine koyarak koro hâlinde:"Merhaba, Mehterbaşı Ağa!" diyerek karşılık verirlerdi. Daha sonra Mehterbaşı Ağa:"Hasduuur!" diyerek çalınacak makamı ve eserin adını söylerdi. (Meselâ: "Der fasl-ı Acem âşirân, cihâd-ı Ekber Marş" derdi.) Hemen arkasından:"Haydi y'Allah!" diyerek mehteri icraya geçirirdi.Nevbet bitince mehter gülbankı (duası) okunur ve fasl sona ererdi...

Mehterin Avrupa'ya tesiri:
Avrupalılarca, onsekizinci asırdan itibaren "Yeniçeri müziği" diye adlandırılan müzik; evvela, benimsenmiş, bilahare Polonya, sonra Avusturya ve daha sonraları bütün Avrupa'da onların tabiri ile Yeniçeri bandoları kurulmuştur.Bestekâr Mozart ve Hayd da, mehter musikîsinin tesirinde kalarak, meşhur bestelerini meydana getirmişlerdir. Alman besteci Beethoven, "Büyük Senfoni"sinin son bölümünü, mehterin kös, davul ve zurnasıyla seslendirmiştir. Beethoven, "Türk marşı"nı mehterin bir cenk havasından adapte etti. Avusturyalı bestekâr Mozart'ın "Türk Marşı", Türk askerlerinin "Allah Allah" nidalarının, nakarat olarak tekrarından müteşekkildir. Viyana Kraliyet Orkestra Şefi Gluck bu yıllarda, sarayda verdiği konserlerinde, repertuvarına mehter bestelerini almış ve orkestrasında çaldırmıştır. Alman bestekâr Wagner, bir mehter konserini dinlerken heyecanlanmış, kendisini tutamayarak "İşte musikî buna derler!" demiştir.Mehter musikîsi gibi, mehter teşkilâtı da Avrupa'ya tesir etti. Onsekizinci yüzyıl içinde önce Avusturyalılar, sonra Prusyalılar, daha sonra da Ruslar, Almanlar ve Fransızlar mehter teşkilâtına benzer mızıka takımlarını kurdular.Osmanlı Devleti'nin ömrü boyunca, gittikçe mükemmelleşen mehter, Yeniçeri ocağının lağvı ile beraber yerini "Mızıka-i Hümayuna" bıraktı.
 
Günümüzde Mehter:
 
Mehter, 1911'de Ahmed Muhtar Paşa tarafından "Mehterhâne-i Hâkâni" adiyle yeniden kuruldu. 1914' de kuruluş tamamlandı. Birinci Dünya Harbinde Başkumandan Vekili Enver Paşa'nın emriyle teşkilât, orduya tamim edildi. İstiklâl Harbi'nde de mehterhane hizmet verdi. Cumhuriyetin ilanından sonra, Millî Savunma Bakanı, mehteri saltanat alâmeti sayarak lağvetti. 1950'den sonra, Genelkurmay Başkanı Nuri Yamut'un direktif ve desteğiyle mehterin yeniden tesisi çalışmaları başladı. 1953'de yeniden tesis edildi; Daha sonraları çeşitli okul, dernek ve kuruluşlarda mehter takımları kurdular. 12 Eylül 1980 Harekâtından sonra, yalnız Genelkurmay Başkanlığı Harp Dairesi Askerî Müze Müdürlüğü bünyesindeki mehteran bölüğü, faaliyetine devam etmektedir. İstanbul'daki Askeri Müze'de Pazartesi, Salı hariç, haftanın diğer günlerinde saat 15.00-16.00 arasında mehterbaşının idaresinde bir saat çalmaktadır. Bilhassa turistler ve meraklılar büyük alâka göstermektedirler.

Teşekkürler arkadaşım... Değerli bilgiler gerçekten...

sen sağolasın arkadaşım...tarihimizde büyük yeri olan Mehter takımını günümüzdede hala yaşatmış olmak ne güzel bir duygu...

eyvallah dostum

sen sağolasın dostum....

Osmanlı tarihinde ayrı bir yeri vardır Mehterin...

Mehter Takımı
Tuğlar
Çorbacıbaşı
Sancaklar
Zurnazen
Boruzen
Zilzen
Davulzen
Cevgen
Kös
Nakkrezen
 
Hükümdar'a ait mehterhane 12 kat, yani her aletten 12 tane çalınırdı. Diğerleri ise, çalındığı yerin seviyesine göre yedi katlı veya dokuz katlı olurdu. Padişah sefere giderse, mehter takımı iki misline çıkarılırdı. Köseler yalnız padişahların mehterhanelerinde bulunur, sadrazam ve sair vezirlere ait mehterlerde bulunmazdı. Hükümdar sefere gittiği zaman, padişah mehterhanesi saltanat sancaklarının altında durup çalınırdı. Sefer esnasında önce padişahın, yoksa serdar'ın mehterhanesi ve sonra üç tuğlu paşaların yani vezirlerin, daha sonra ikişer tuğluların ( beylerbeyilerin ) mehterhanelerinin çalınmaları kanundu. Muharebe zamanında düşmana yaklaştığı zaman mehterin sesi arttırılır, bu sırada davul çalandı “ Yekdir Allah Yek ” ( Tekdir Allah Tek ) diye bağırırlardı

MEHTERAN
Hakim sazlari vurmalilar ve nefeslilerdir; enstrumanlari davul,zil,nakkare, kos gibi vurma calgilar, zurna,boru,kurrenay,mehter dudugu,klarnet, trompet gibi nefesli sazlar ve zil,cevgan gibi mehter zillerinden olusur.
 
 
 

Marblar ve Sözleri

MEHTERİN YÜRÜYÜŞÜ VE KONSER DÜZENİ
MEHTERİN BAŞINDA BÖLÜK KOMUTANI ÇORBACI BAŞI, ARKASINDA ZIRHLI MUHAFIZLARLA BİRLİKTE DEVLETİ TEMSİLEN ALSANCAK, BAĞIMSIZLIĞI TEMSİLEN AK SANCAK , İSLAMİYETİ TEMSİLEN YEŞİL SANCAK YER ALIR. ESKİ TÜRK HAKANLARI 9 RAKAMINI UĞURLUSAYDIĞINDAN TÖREN TAKIMLARI 9 KATLIDIR. SANCAKLARDAN SONRA 3 SIRA HALİNDE EN BÜYÜĞÜ HÜCUM TUĞ'U OLAN 9 TUĞ GELİR.
TUĞLARDAN SONRA MEHTER BAŞI , ÇEVGENLER ZURNAZENLER ,BORUZENLER, NAKKAREZENLER ,ZİLZENLER, DAVULZENLER VE EN ARKADA AT ÜSTÜNDE KÖSZEN GELİR.SAZ BAŞLARI KIRMIZI , DİĞER MÜZİSYENLER LACİVERT GİYERLER.
MEHTERİN YÜRÜYÜŞÜ BU GÜNKİ MODERN ORDU DÜZENİNDEKİ YÜRÜYÜŞÜN TAMAMEN TERSİNE SAĞ AYAKLA BAŞLAR. ÜÇ ADIMDA BİR DURULUP SAĞA VE SOLA DÖNÜLEREK HALK SELAMLANIR.BU YÜRÜYÜŞ ZANNEDİLDİĞİ GİBİ OSMANLI DÖNEMİNE YADA DAHA ÖNCESİNE AİT BİR YÜRÜYÜŞ ŞEKLİ DEĞİLDİR. 1953 YILINDA ASKERİ MÜZE BÜNYESİNDE KURULAN MEHTER TARAFINDAN İCAT EDİLEN BU YÜRÜYÜŞ MEHTERE YAKIŞTIĞI İÇİN VE BÜYÜK İLGİ TOPLADIĞI İÇİN DEVAM ETMEKTEDİR.YÜRÜYÜŞÜN BU ŞEKLİ EDEBİYATADA SON DÖNEMLERDE KONU OLMUŞ HATTA BİRÇOK KÖŞE YAZARI DURMAYI VE GERİGİTMEYİ BUNULA İFADE EDER HALE GELMİŞLERDİR.
MEHTER KONSER DÜZENİ ALACAĞINDA DÜZ YÜRÜYÜŞE SOL AYAK İLE GEÇER VE MEHTER HİLAL DÜZENİNE GELENE KADAR BİR PEŞREV ( SAZ ESERİ ) SESLENDİRİR.KÖS HİLALİN ORTASINDA YER ALIR. KÖS TÜRK BAYRAĞINDAKİ YILDIZI ,DİĞER MÜZİSYENLERİN OLUŞTURDUĞU HİLAL İSE TÜRK BAYRAĞINDAKİ HİLALİ TEMSİL EDER.ÇAĞRI İLE BAŞLAYAN KONSER GÜLBANK ADI VERİLEN MEHTERDUASI İLE SON BULUR.MEHTER KONSER ALANINI ,PEŞREV (SAZ ESERİ) ÇALARAK TERK EDER.

ORTA ASYADAN BİR TÜRK GELENEĞİ OLARAK BÜTÜN DÜNYAYA KURULAN TÜRK DEVLETLERİ İLE YAYILAN TUĞ VE DAVUL VERME GELENEĞİ TÜRK DEVLETLERİNİN YIKILMASINDAN SONRA DA O COĞRAFYALARDA DEVAM ETMİŞTİR.
HİNDİSTANDA, İRANDA, ARAP YARIMADASINDA BU ETKİ GÜNÜMÜZDEDE HALA GÖZÜKMEKTEDİR.BU COĞRAFYADA ÇALINAN TÜRK AKSAĞI VE CENGİ HARBİLER HALA BU ADLA YAŞATILMAKTADIR.BU USÜLLER BİLİNEN EN ESKİ TÜRK RİTİMLERİDİR.
MEHTERİN RUHLARI COŞTURAN GÜCÜNÜ FARK EDEN AVRUPALILAR'DA KENDİ ORDULARINDA MEHTER TAKIMLARI OLUŞTURMAYA BAŞLAMIŞLAR , POLONYA ,RUSYA, AVUSTURYA VE PRUSYA DAHA SONRADA FRANSA YENİÇERİ BANDOLARI ADI ALTINDA MEHTER TAKIMLARI KURMUŞLARDIR.VE BUGÜNKİ ANLAMDA ASKERİ BANDOLARIN TEMELİ BÖYLELİKLE ATILMIŞTIR.
AVRUPANIN EN ÖNEMLİ BESTECİLERİ MOZART ,BEETHOVEN , LİZST VE DAHA NİCELERİ MEHTERİN MÜZİĞİNDEN ETKİLENEREK BESTELER YAPMIŞLAR VE BU BESTELER 18. YÜZYILDA AVRUPADA YENİ BİR MÜZİK TÜRÜ DOĞMASINA SEBEP OLMUŞ , BU MÜZİĞEDE ALATURKA ADI VERİLMİŞTİR.
MEHTER MÜZİĞİ MAKAMSAL BİR FORMDA YAZILAN KLASİK TÜRK MÜZİĞİ ÖZELLİKLERİ TAŞIR.24 SESTEN MEYDANA GELEN BİR SES SİSTEMİNE SAHİPTİR.BU MÜZİK 16-17. YÜZYILDAN İTİBAREN AVRUPALILARI ETKİSİNE ALMAYA BAŞLAMIŞ 18.YÜZYILDA AVRUPADA YENİ BİR MÜZİK TÜRÜNÜN ÇIKMASINA SEBEP OLMUŞ , BUNUN AKSİNE OSMANLIDA 18.YÜZYIL İÇİNDE YOZLAŞARAK VEZİRLERE, SANCAK BEYLERİNE VE ESNAFA DEK YAYILAN MEHTERLER KURULUŞ AMAÇLARINDAN UZAKLAŞMIŞLAR VE ETKİLERİNİ YİTİRMİŞLERDİR.