Her yil 10 milyon lastik cope gidiyor Hurda lastiklerin toplanmasi icin dernek kuruldu
Hic yeni lastik alirken eskilerin ne yapildigini dusundunuz mu? Eski lastiklerin, yenilerinin alindigi yerde birakilirken cogumuz geri donusumle yeniden yapildigini dusunur. Ancak konu sanildigi gibi kolay degil. Cunku Turkiye'de yilda tam 10 milyon lastik omrunu tamamlayarak emekliye ayriliyor. Buna her yil 10 milyon lastik daha ekleniyor. Avrupa ve Amerika'daki gibi dev lastik daglari olmasa da Turkiye'de hizla gelisirken eski lastikler cevreyi tehdit ediyor. Bunu onlemek uzere yola cikan Brisa, Continental, Goodyear, Michelin, Petlas ve Pirelli eski lastiklerin cevreye zararini engellemek ve toplamak icin Lastik Sanayicileri Dernegi'ni (Lasder) kurdu.
Donusume de dikkat edilecek
Lasder, omrunu tamamlamis lastiklerin (OTL), toplanmasi, tasinmasi, gecici depolanmasi, malzeme geri kazanimi ya da enerji geri donusumunun saglanmasiyla ilgili sistemin kurulmasini sagliyor. Dernek, Omrunu Tamamlamis Lastiklerin Kontrolu Yonetmeligi'nde gecen 'OTL'lerin yonetimini ustlendi. Lasder yetkilileri en onemli konunun geri kazanim ve enerji geri donusumunde kullanilirken hava, su, toprak ve canlilar uzerinde kirlenme ve tehlike etkisi yaratmadan uygulanmasi oldugunu soyluyor.
Sistem nasil calisacak?
2008'de tam olarak kurulmasi hedefleren sisteme gore tuketici yeni lastik aldiginda eskisini bedelsiz olarak satin aldigi noktaya birakacak. Daha sonra Lasder'in olusturulacagi yetkili toplamaci ve nakliyeciler eski lastikleri cimento fabrikalari ve geri donusum sirketlerine gonderecek.
Turkiye'de gecen yil 4 bin 500'den fazla satis noktasinda 10 milyon lastik satildi. Bu rakam bu yil sonunda omrunu tamamlayarak ulkenin dort bir yaninda atik olarak duracak. Bundan sonraki her yil da yaklasik olarak bu kadar lastik omrunu tamamlayarak atik haline gelecek. Lastikleri yakit olarak kullanabilen en onemli sektor cimento. Turkiye'deki dev cimento ureticileri de lastigi yakit olarak kullaniyor. 1400 derece isiya sahip ozel firinlari olan fabrikalar Avrupa'da da eski lastiklerin yok edilmesinde onemli rol aliyor. Bu sistemle yakit masraflari da dusuyor.
Levha, conta ve ayakkabida eski lastik var
Turkiye'de Avrupa'da oldugu gibi lastiklerin butun ya da parcalanmis olarak arazi islahi icin kullanilmasi yasak. Avrupa'da eski lastikler yeniden kullaniliyor ve ihracati bile yapiliyor. Bu lastiklerin bir kismiysa uzeri kaplanarak tekrar kullanilir hale getiriliyor.
OTL yonetmeligine gore eski lastiklerin en cok kullanilmasi gereken yer malzeme geri donusumu. Eski lastiklerin bu amacla kurulmus tesislerde degerlendirilmesi ve lastik uretiminde kullanilan malzemelerin tekrar kullanilmasinin saglanmasi ana hedef olarak belirlenmis.
AB'de 1994'te yuzde 4 olan bu oran 2006'da yuzde 34 cikmis. Geri donusum tesislerinde uretilen tum atiklar mutlaka yeniden kullanilabiliyor. Granul ve pudra inceliginde uretilen 'toz' gibi urunler, cim saha tabanlarinin esnek hale getirilmesinde, su yalitim malzemelerinde, kosu pistlerinde, cocuk oyun alanlarinda, trafikte kullanilan levha ve bariyerde, conta veya ayakkabi tabaninda kullaniliyor. Ayrica son yillarda ABD ve Avrupa ulkelerinde asfalt kaplama malzemelerinde kullaniliyor.
Yonetmelige gore 2011'de yarisi toplanacak
Eski lastikler bugun eski lastikciler, geri kazanim sirketleri ve bazi cimento ureticileri tarafindan toplaniyor. Yillardir uygulanan bu yontemin Bati ulkelerinde ve ozellikle ABD'de oldugu gibi dev lastik yiginlarinin Turkiyede olmamasinda buyuk rolu oldugu belirtiliyor. Lasder, amaclarini gerceklestirebilmesi icin, 2008 basindan itibaren Cevre Bakanligi ve ilgili diger kamu kurumlarinin uygulama konusunda guclu onlemler almasini bekliyor. Lasder, sistemin 2008'in ortasinda daha iyi islemesini bekliyor. Yonetmelige gore eski lastiklerin 2008'de yuzde 35'i, 2009'da yuzde 40'i, 2010'da yuzde 45'i, 2011'de ise yarisi toplacak.
RADIKAL
