[CENGIZ CANDAR'IN ANALIZI] Cinayeti kim isledi? Pakistan nereye gidiyor?
Guzel ve karizmatik.. Pakistanin bugune dek yetistirdigi tek populer lider olan ve General Ziya tarafindan 1979da asilan Baskan Buttonun kizi Benazir Butto, Pakistanin ilk kadin basbakanidir ve kraliyet hanedanindan bir prenses statusune dogru ilerlemekte.
Pakistanin en zengin ailelerinden gelerek ve babasinin olumunden sonra siyasallasmasi ve tutuklanmasinin ardindan, gozaltinda bes yil yasayan Benazir Buttonun yasami daha simdiden drama ile dolu.
Cileyi yorulmak bilmez bir siyasi lidere donusturerek, babasinin mirasini dunyanin her yanindaki gozlemcileri hayrete dusuren bir demir iradeyle surdurdu. Guc ve yalinlikla kaleme aldigi kendi oykusu, ilham verici bir sey.
Bu satirlar, Benazir Buttonun ilk baskisi 1988de yapilmis olan ve Daughter of the East (Dogunun Kizi) adini tasiyan otobiyografisinin arka kapagindan. Bir drama olan yasami, dramatik bir suikastla dun Rawalpindide trajik bicimde noktalandi. 1953te baslayan yasami, 54 gibi oldukca genc sayilabilecek bir yasta son buldu.
Dogunun Kizi, ulkesinde kolej egitiminin ardindan, Batinin en prestijli ogretim kurumlarinda cok basarili bir sicil ile okumustu. ABDde Harvardda Karsilastirmali Hukumet siniflarini iftiharla gectikten sonra Ingilterenin unlu Oxfordunda 1973-77 arasinda felsefe, siyaset ve ekonomi okuduktan gayri, uluslararasi hukuk ve diplomasi kurslari almisti. 1976da, ekim ayinda Tayyip Erdoganla birlikte bulundugumuz, Basbakanin konusma yaptigi dunya capinda itibar sahibi ogrenci tartisma kulubu Oxford Unionun Asyali ilk baskani sifatini elde edecek olcude, gelecekteki dramatik ama cok parlak kariyerinin sinyalini vermisti.
*** *** ***
Ayni kusaktan sayiliriz. Ayni ya da yakin yillarda universite siralarinda oturduk. Bir Musluman ulkede Bati icadi demokrasi mucadelesini vermenin, bir yandan da baskan, basbakan asan askeri darbelere karsi karsi koymanin yollarina iliskin benzer entelektuel sikintilari yasadigimiz muhakkak. Ustelik, bizim Kenan Evrenin en yakin dostu ve koyu dindar General Ziya ul-Hak tarafindan daragacina gonderilen, doneminde bizim Bulent Ecevit ile ayni dalga boyunda gorulen Zulfikar Ali Butto, Benazirin babasiydi.
Babasi bir askeri darbe lideri tarafindan idam edilmese, belki de Benazir Butto, siyasette bildigimiz guzegâhini izlemeyecek ve bugun hayatta olacakti. Belki o zaman Dogunun Kizi da olmayacakti.
Benazirin, belki de Dogunun Kizi olmaktan gayri hicbir sansi yoktu. Sindli bir babanin, Iran Kurdu bir annenin (Begum Nusret Butto da cok guzel bir kadindi) Pakistanli kiziydi o. Bu kimligini ne Pakistan kolejleri ne Harvard ne de Oxford silebilirdi. O yuzden, boyle, Doguya ozgu, Hint alt-kitasina ozgu, yani basindaki Hindistanda kusaktasi Rajiv Gandi ve annesi Indira Gandinin oldugu gibi oldu.
Benazirin de bu dunyayi terk ettigini ogrendigim anda, birer film karesi gibi gozumun onune, onu gordugum anlar geldi. Ilki, Tansu Cillerle birlikte amansiz bir saldiri altindaki Saraybosnaya iki Musluman ulke kadin basbakani sifatiyla gidip, Zagreb Havaalani'nda ortak basin toplantisi yaptiklari ana ait. 1995 yili.
Benazir, sadece mukemmel Ingilizcesi ile degil, durusu ve akil yurutme tarziyla cok etkilemisti beni. Bu izlenimimi, yani basimda onu dinlemekte olan Disisleri Bakani Hikmet Cetine egilip, kulagina soyledigimde, koalisyon ortagi Tansu Cillere muhalif bir gonderme imasiyla Tabii, dersini cok iyi calisiyor demisti.
Dersini iyi calismaktan oteye bir sey olmaliydi. O, Benazirdi...
Bir yil sonra, 1996 Agustosu'nda, Basbakan Necmettin Erbakan ile birkac saat gecikmeli sekilde Islamabada indigimizde, ucagin merdiveninin dibinde Benazir Butto konugunu bekliyordu. Basinda yakut renkli, saclarinin onunu acikta birakan seffaf sali, uzun boyu ve onu acik terlik seklindeki ayakkabilariyla Pakistanin kadin basbakani gozume hem cok vakur ve hem de cok guclu bir kadinsilik sacan bir cazibe merkezi gibi gorunmustu. Merdivenin basinda onu suzerek cakilip kaldigimi hatirliyorum.
Oldugunu isittigimde, bu goruntuler gozumun onunu kapladi. Benazir Buttoyu olu halinde tasavvur edemedim.
Ardindan televizyon kanallari baglanmaya basladi. Siyasi tahlilin soguklugunda, sicak anilardan siyrilip, sicak gundem uzerine fikir yurutmeye basladik...
*** *** ***
Benazir Buttonun oldurulmesi ne demek? Bunu kim yapti? Bundan kim yararlanir? Pakistan, bundan sonra ne olacak; nereye gidecek?
Bu sorularin zihinleri tatmin edecek turden, vitamin haplari gibi cabuk ve kolay cevaplari oldugunu sanmiyorum. Pakistanin Taliban ve el-Kaide tehdidi altinda bir ulke oldugunu biliyoruz. Ayrica Inter-Services adini tasiyan guclu bir askeri istihbarat orgutu bulundugunu da.
Devlet Baskani Pervez Muserrefin kisa sure once Amerikan ve ayrica Benazir ve sivil siyasetteki muhafazakâr rakibi Navvaz Serifin partilerinin de baskisiyla genelkurmay baskani elbisesini cikardigini. Ama bunlarin yani sira Benazirin 1998den beri devam eden surgun yillarini geride birakarak ABDnin perde arkasindan dahil oldugu girisimler sonucu, Muserrefle demokrasiye gecmek ve Taliban-el-Kaide tehdidine birlikte karsi koyabilmek icin bir uzlasma sonucunda iki ay once Pakistana dondugunu de.
Benazirin olumuyle birlikte, 8 Ocakta yapilacak ve muhtemelen onun kazanacagi secimlerin yapilmasinin pek mumkun olamayacagini.
Benazirin siyasi kimliginin temel taslarinin, askeri yonetim karsitligi ve laiklik oldugunu. Butun bunlari biliyoruz. Bundan sonrasini kimse bilemez.
Herkesin bildigi bir sey ise var: Artik Dogunun Kizi bu dunyada degil!
Ve bundan daha trajik hicbir sey yok.
CENGIZ CANDAR- REFERANS GAZETESI
